ก่อนสั่งบรรจุภัณฑ์ครั้งแรก ต้องเตรียมข้อมูลอะไรบ้าง?
เช็กลิสต์สำหรับแบรนด์ใหม่ ว่าต้องเตรียมข้อมูลอะไรก่อนขอใบเสนอราคา ตั้งแต่สินค้า ปริมาณบรรจุ วิธีบรรจุ ภาชนะและฝา จำนวนและวันที่ต้องใช้ ไปจนถึงเอกสารและการเทียบราคา พร้อมข้อความขอราคาที่คัดลอกไปใช้ได้
ใบเสนอราคาจะตรงกับที่คุณต้องการมากขึ้น ถ้าผู้จำหน่ายรู้ว่า คุณจะบรรจุอะไร บรรจุอย่างไร และต้องใช้ของเมื่อไร ยังไม่ต้องรู้รหัสขวดหรือกระปุก หรือขนาดที่แน่นอนก็ได้ แค่มีข้อมูลสินค้าจริง และบอกว่าเรื่องไหนยังต้องทดลอง ก็เริ่มสอบถามได้แล้ว
เช็กลิสต์นี้แบ่งข้อมูลที่ควรเตรียมเป็น 6 กลุ่ม ส่งข้อมูลชุดเดียวกันให้ผู้จำหน่ายทุกราย พอได้ใบเสนอราคากลับมาก็เทียบกันได้ตรง ๆ ท้ายบทความมีข้อความขอราคาที่คัดลอกไปใช้ได้
1. สินค้าคืออะไร และจะเก็บขายแบบไหน
บอกว่าสินค้าคืออะไร เช่น คุกกี้ ถั่ว น้ำจิ้ม หรือซอส แล้วบอกลักษณะที่มีผลต่อการเลือกภาชนะ
- ชิ้นใหญ่แค่ไหน (บอกขนาดชิ้นที่ใหญ่ที่สุด)
- ข้นหรือเหลว
- มีน้ำมันมากไหม
- เปรี้ยว (มีกรด) ไหม
- มีชิ้นพริก กระเทียม หรือเครื่องปรุงชิ้นเล็ก ๆ ไหม
แนบรูปสินค้าจริง และบอกว่าจะเก็บขายแบบไหน เช่น วางที่อุณหภูมิห้องหรือแช่เย็น
ถ้าแจ้งอายุสินค้า ให้บอกให้ชัดว่าเป็น อายุที่ตั้งเป้าไว้ หรือ อายุที่มีผลทดสอบแล้ว ผู้จำหน่ายจะได้ไม่เข้าใจผิดว่าตัวเลขเป้าหมายนั้นทดสอบผ่านแล้ว
ศูนย์นวัตกรรมอาหาร (Food Innovation Center) ของมหาวิทยาลัยออริกอนสเตต สหรัฐฯ อธิบายว่า การทดสอบอายุสินค้าคือการดูว่าอาหารยังปลอดภัย และคงคุณภาพ รสชาติ กลิ่น และหน้าตาได้นานแค่ไหนในสภาพเก็บที่กำหนด ศูนย์นี้ออกแบบการทดสอบไว้สำหรับสินค้าที่สูตรนิ่งแล้วและอยู่ในบรรจุภัณฑ์ที่จะวางขายจริง ถ้ายังไม่ได้เลือกภาชนะ ตัวเลขที่มีอยู่จึงยังไม่ใช่ผลทดสอบในบรรจุภัณฑ์จริง
2. ขายกี่กรัมหรือกี่มิลลิลิตร
บอกให้ชัดว่าเป็นกรัมหรือมิลลิลิตร และใช้หน่วยให้ตรงกับลักษณะของอาหาร ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 450) พ.ศ. 2567 เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ กำหนดให้แสดงปริมาณเป็นระบบเมตริก โดยดูจากลักษณะของอาหาร
ลักษณะอาหาร | แสดงปริมาณบนฉลากเป็น |
|---|---|
ของแข็ง | น้ำหนักสุทธิ (ถ้าแสดงน้ำหนักไม่ได้ ให้แสดงเป็นจำนวนนับ) |
ของเหลว | ปริมาตรสุทธิ |
กึ่งแข็งกึ่งเหลว หรือลักษณะอื่น | น้ำหนักสุทธิหรือปริมาตรสุทธิก็ได้ |
ถ้ามีประกาศกระทรวงสาธารณสุขกำหนดให้แสดงน้ำหนักเนื้ออาหาร ก็ต้องแสดงด้วย
ปริมาณที่เขียนบนฉลาก แบรนด์ต้องบรรจุให้ได้จริงทุกชิ้น พระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. 2542 มาตรา 63 กำหนดให้ปริมาณที่แสดงบนหีบห่อตรงกับปริมาณสินค้าข้างใน โดยคลาดเคลื่อนได้ไม่เกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กระทรวงพาณิชย์ประกาศกำหนด
สรุปสาระสำคัญกฎหมายมาตราชั่งตวงวัดของกระทรวงพาณิชย์ ประจำปี 2567 ระบุว่า ชนิดของสินค้าหีบห่อ วิธีแสดงปริมาณ และอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงพาณิชย์ ลงวันที่ 12 มีนาคม 2561 ภาชนะที่เลือกจึงต้องใส่สินค้าได้ครบตามที่เขียนบนฉลากทุกครั้ง
ถ้าเคยลองบรรจุแล้ว ให้แนบผลไปด้วย เช่น “ขนม 100 กรัม ใช้พื้นที่ประมาณ 210–235 มิลลิลิตร” (ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่ขนาดที่แนะนำสำหรับขนมทุกชนิด)
ถ้ายังไม่รู้ว่าต้องใช้กระปุกขนาดไหน อย่าเพิ่งเดาเอง ให้ส่งน้ำหนักที่จะขาย ขนาดชิ้น และรูปสินค้าไปแทน ดูวิธีลองบรรจุได้ในบทความขายขนม 100 กรัม ต้องใช้กระปุกกี่มิลลิลิตร?
3. บรรจุและปิดฝาอย่างไร
บอกให้ครบ 4 เรื่อง
- บรรจุและปิดฝาด้วยมือหรือใช้เครื่อง
- สินค้าร้อนกี่องศาตอนบรรจุ (ถ้าบรรจุร้อน)
- สินค้าร้อนอยู่ในภาชนะนานแค่ไหน
- หลังปิดฝามีการให้ความร้อนอีกหรือไม่ เช่น พาสเจอไรซ์
ถ้ายังทดลองสูตรหรือวิธีบรรจุอยู่ ให้เขียนว่า “ยังไม่ยืนยัน” อย่าใส่ตัวเลขประมาณเหมือนเป็นค่าที่ตกลงแล้ว
ข้อมูลชุดนี้ช่วยให้ผู้จำหน่ายเสนอรุ่นและเอกสารที่ตรงกับวิธีบรรจุของคุณ กฎหลักของไทยเรื่องภาชนะพลาสติกคือ ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 435) พ.ศ. 2565 เรื่อง กำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานของภาชนะบรรจุที่ทำจากพลาสติก (ดูหัวข้อ 4 และ 6)
ตารางอ้างอิงของ US FDA (สำนักงานอาหารและยาสหรัฐฯ) แยกชนิดอาหารและเงื่อนไขการใช้งานไว้ เช่น บรรจุร้อน หรือบรรจุและเก็บที่อุณหภูมิห้อง ใช้ประกอบความเข้าใจได้ แต่ใช้แทนกฎหมายไทยไม่ได้
ถ้าสินค้าผ่านความร้อนเพื่อฆ่าเชื้อ ไม่ว่าก่อนหรือหลังบรรจุ แล้วปิดสนิทและจะวางขายนอกตู้เย็น ให้ตรวจก่อนว่าเข้าข่ายประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 469) พ.ศ. 2569 เรื่อง อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท หรือไม่
ประกาศนี้ใช้บังคับตั้งแต่ 19 พฤษภาคม 2569 ครอบคลุมอาหารที่ผ่านความร้อนเพื่อทำลายหรือยับยั้งจุลินทรีย์ บรรจุในภาชนะปิดสนิทที่กันอากาศภายนอกเข้า และเก็บได้ที่อุณหภูมิปกติ อาหารที่มีความเป็นกรดต่ำ (pH มากกว่า 4.6 และค่าวอเตอร์แอคทิวิตี หรือ aw มากกว่า 0.85) ต้องฆ่าเชื้อด้วยความร้อนตามเกณฑ์ที่ประกาศกำหนด หรือปรับกรดให้ pH ไม่เกิน 4.6 (ข้อ 8)
ให้คุยกับ อย. หรือผู้เชี่ยวชาญด้านกระบวนการผลิตอาหารจนได้ข้อสรุปก่อน แล้วค่อยเลือกภาชนะและฝา
4. ต้องการภาชนะ ฝา และชิ้นส่วนอะไรบ้าง
เขียนแยกให้เห็นว่าต้องการชิ้นไหนบ้าง
- ขวดหรือกระปุก
- ฝา
- ฝาใน
- แผ่นรองในฝา
- แผ่นซีล
ถ้ามีรหัสรุ่นอยู่แล้ว ให้ใส่รหัสและสีของทุกชิ้น และบอกด้วยว่าถ้ารุ่นหรือสีนั้นไม่มี ใช้แบบไหนแทนได้บ้าง
อย่าลืมเรื่องฝา ประกาศฉบับที่ 435 ให้คำว่า “ภาชนะบรรจุ” รวมถึงฝาหรือจุกด้วย (ข้อ 2) เวลาขอข้อมูลหรือเอกสาร จึงต้องถามให้ครอบคลุมฝาและชิ้นส่วนในฝา ไม่ใช่แค่ตัวขวดหรือกระปุก
ถ้าจะใช้ภาชนะสีพิเศษ หรือพิมพ์ลายลงบนภาชนะ ให้ถามเรื่องสีและหมึกด้วย ประกาศเดียวกันกำหนดว่า สีต้องเป็นชั้นคุณภาพสำหรับสัมผัสอาหาร (food contact grade) และไม่ออกมาปนอาหาร ส่วนหมึกพิมพ์ต้องติดแน่น ไม่หลุดลอกลงอาหาร (ข้อ 4(5)–(6))
ขนาดและฉลาก ถ้าภาชนะต้องใส่ลงกล่อง วางบนชั้น หรือเข้าเครื่องบรรจุ ให้บอกความสูงและความกว้างสูงสุดที่ใส่ได้ ถ้าทำฉลากไว้แล้วให้แจ้งขนาดฉลากด้วย ถ้ายังไม่ได้พิมพ์ ให้วัดพื้นที่ติดฉลากบนขวดหรือกระปุกจริงรุ่นที่เลือก ก่อนสั่งพิมพ์ฉลาก
ตัวฉลากเองก็มีกฎกำกับ ประกาศฉบับที่ 450 กำหนดให้ฉลากมีลักษณะถาวร ไม่ลอกหลุดหรือฉีกขาดง่าย อยู่ในที่มองเห็นได้ชัด และมีขนาดสัมพันธ์กับพื้นที่ของภาชนะ (ข้อ 10) ตัวอักษรของข้อความปริมาณอาหารต้องสูงไม่น้อยกว่า 1 มม. เมื่อฉลากมีพื้นที่ไม่เกิน 100 ตร.ซม. และไม่น้อยกว่า 1.5 มม. เมื่อเกิน 100 ตร.ซม. (ข้อ 15(3)) ก่อนสั่งพิมพ์ให้ตรวจวิธีแสดงปริมาณตามประกาศกระทรวงพาณิชย์ในหัวข้อที่ 2 ด้วย
5. จำนวนที่จะสั่งและวันที่ต้องใช้
บอกจำนวนที่จะสั่งล็อตแรก และถ้าขายได้ตามแผน คาดว่าจะสั่งเพิ่มประมาณเท่าไร พร้อมจังหวัดหรือรหัสไปรษณีย์ที่ต้องส่ง และวันที่ต้องได้ของไปใช้จริง
เรื่องที่ควรถามเพิ่ม
- สั่งขั้นต่ำเท่าไร ต่อรุ่นหรือต่อสี
- 1 แพ็กหรือ 1 ลังมีกี่ชิ้น
- มีของพร้อมส่งไหม ถ้าไม่มีต้องรอกี่วัน
- ขนส่งกี่วัน
- ใบเสนอราคายืนราคาถึงวันไหน
ขั้นต่ำและระยะเวลาส่งของแต่ละรุ่นอาจไม่เท่ากัน อย่าใช้ตัวเลขของรุ่นหนึ่งกับทุกรุ่น
นับย้อนจากวันที่ต้องใช้ของ และเผื่อเวลาลองบรรจุกับอ่านเอกสารไว้ด้วย
6. ขอเอกสารอะไร และเทียบราคาอย่างไร
ขอข้อมูลของรุ่นที่สนใจ
- วัสดุของตัวภาชนะ ฝา และฝาใน
- ขนาด ความจุ และความจุนั้นวัดถึงระดับไหน (เต็มปาก หรือถึงระดับบรรจุปกติ)
- ฝารุ่นไหนใช้คู่กับขวดหรือกระปุกรุ่นนั้นได้
- อุณหภูมิและการใช้งานที่ภาชนะรองรับ
ถ้าใช้บรรจุอาหาร ให้ถามว่ามีเอกสารหรือผลทดสอบอะไรของรุ่นนั้น แล้วอ่านดูว่าครอบคลุมสินค้าและวิธีบรรจุของคุณจริงหรือไม่ ดูประกาศฉบับที่ 435 คำชี้แจง และแนวทางที่เกี่ยวข้องได้ที่หน้าภาชนะบรรจุที่ทำจากพลาสติก ของกองอาหาร อย.
เวลาอ่านผลทดสอบ ให้ดู 3 เรื่อง
- ใครเป็นผู้ทดสอบ ตามประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่อง แนวทางการยอมรับผลการตรวจวิเคราะห์ภาชนะบรรจุอาหาร (3 สิงหาคม 2565) อย. ยอมรับผลจากห้องปฏิบัติการทั้งในและต่างประเทศ 3 กลุ่ม คือ ของหน่วยงานรัฐ ของหน่วยงานที่รัฐมอบหมายหรือรับรอง และของหน่วยงานที่ได้รับการรับรองความสามารถห้องปฏิบัติการตามมาตรฐานสากล ในรายการทดสอบที่ตรงกับขอบข่ายที่ได้รับการรับรอง
- ตรวจเรื่องอะไรบ้าง เช่น กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ตรวจภาชนะ PET ตามประกาศฉบับที่ 435 ใน 5 เรื่อง คือ เอกลักษณ์พลาสติก การแพร่กระจายทั้งหมด (overall migration) การแพร่กระจายของโลหะหนัก 19 รายการ สารไพรมารีแอโรแมติกแอมีน (PAAs) 26 รายการ และการแพร่กระจายจำเพาะ (SML) 3 รายการ
- ใช้เวลาเท่าไร ถ้าต้องส่งตรวจเอง กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์แจ้งในข่าววันที่ 3 เมษายน 2568 ว่ารายงานผลได้ภายใน 30 วัน ให้ถามระยะเวลาล่าสุดอีกครั้ง และเผื่อเวลานี้ไว้ในแผน
ใบรับรองมาตรฐานของโรงงานผู้ผลิต กับผลทดสอบของภาชนะรุ่นที่คุณจะใช้ เป็นเอกสารคนละอย่างกัน และใบรับรองนั้นออกให้ผู้ผลิต ไม่ได้ออกให้ผู้จัดจำหน่าย
เทียบราคา อย่าเอาราคาขวดอย่างเดียว (ไม่รวมฝา) ของผู้จำหน่ายรายหนึ่ง ไปเทียบกับราคาขวดพร้อมฝาของอีกราย ให้ขอราคาแยกทีละชิ้น จะเห็นชัดว่าแต่ละราคารวมอะไรบ้าง และถามด้วยว่ารวมค่าขนส่งและ VAT แล้วหรือยัง
อย่าสั่งล็อตใหญ่จากรูปหรือตัวเลขในแคตตาล็อกอย่างเดียว ลองบรรจุสินค้าจริงในขวดหรือกระปุกรุ่นที่จะสั่ง ด้วยวิธีบรรจุและการเก็บแบบที่จะใช้จริง และอ่านเอกสารให้แน่ใจว่าระบุรุ่นและการใช้งานตรงกับสินค้าของคุณ
ข้อความขอใบเสนอราคา คัดลอกไปใช้ได้
คัดลอกไปเติมข้อมูลได้เลย เรื่องไหนยังไม่รู้ให้เขียนว่า “ยังไม่ยืนยัน”
- สินค้า: … / ขนาดชิ้นหรือความข้น: … / วิธีเก็บขาย: … / อายุสินค้า (เป้าหมายหรือทดสอบแล้ว): …
- ปริมาณสุทธิต่อหน่วย: … กรัม หรือ … มิลลิลิตร / ผลทดลองบรรจุ: …
- วิธีบรรจุและปิดฝา: … / อุณหภูมิตอนบรรจุ: … / ร้อนอยู่นานเท่าไร: … / ให้ความร้อนหลังปิดฝา: มี หรือ ไม่มี
- รหัสขวดหรือกระปุก: … / ฝาและชิ้นส่วน: … / สี: … / ใช้แบบอื่นแทนได้: … / ความสูงและความกว้างสูงสุด: … / ขนาดฉลาก: …
- จำนวนล็อตแรก: … / คาดว่าจะสั่งซ้ำ: … / จังหวัดหรือรหัสไปรษณีย์ที่ต้องส่ง: … / วันที่ต้องใช้ของ: …
- เอกสารที่ต้องการ: …
- ขอให้แยกราคา: ตัวภาชนะ / ฝาและชิ้นส่วน / ค่าขนส่ง / รวม VAT หรือไม่
- ขอทราบ: สั่งขั้นต่ำ / จำนวนต่อแพ็กหรือลัง / มีของพร้อมส่งไหม / ใช้เวลาเตรียมของกี่วัน / ขนส่งกี่วัน / เงื่อนไขชำระเงิน / ยืนราคาถึงวันไหน
ก่อนยืนยันคำสั่งซื้อ ตรวจ 4 เรื่องนี้
- รหัสรุ่น สี จำนวน และชิ้นส่วนทุกชิ้นตรงกับที่ตกลงไว้
- ได้ลองบรรจุสินค้าจริงในภาชนะและฝารุ่นที่เลือก ตามวิธีบรรจุและการเก็บที่จะใช้จริงแล้ว
- ราคารวมทุกค่าใช้จ่ายแล้ว และตกลงกันแล้วว่าจะตรวจรับของอย่างไร ถ้าเจอปัญหาต้องแจ้งทางไหน
- รู้วันที่ของจะออกจากผู้จำหน่าย และวันที่คาดว่าจะถึงมือคุณ
Crystalclear เป็นผู้จัดจำหน่ายบรรจุภัณฑ์ ส่งข้อมูลตามเช็กลิสต์นี้มาที่หน้าติดต่อเรา เพื่อสอบถามรุ่นและขอใบเสนอราคาได้ หรือดูรุ่นที่สนใจก่อนที่หน้าสินค้า
อ่านต่อ: ขายขนม 100 กรัม ต้องใช้กระปุกกี่มิลลิลิตร? · ทำแบรนด์ซอสหรือน้ำจิ้ม เลือกขวดจากอะไรดี?
แหล่งอ้างอิง
- กองอาหาร อย.: ภาชนะบรรจุที่ทำจากพลาสติก
- กองอาหาร อย.: ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 435) พ.ศ. 2565 เรื่อง กำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานของภาชนะบรรจุที่ทำจากพลาสติก
- กองอาหาร อย.: ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 450) พ.ศ. 2567 เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ
- กองอาหาร อย.: ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 469) พ.ศ. 2569 เรื่อง อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท
- กองอาหาร อย.: ประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่อง แนวทางการยอมรับผลการตรวจวิเคราะห์ภาชนะบรรจุอาหาร ขวดนม และภาชนะบรรจุนมสำหรับทารกและเด็กเล็ก
- กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์: กรมวิทย์ฯ พร้อมให้บริการตรวจวิเคราะห์พลาสติกบรรจุอาหาร ชนิดพอลิเอทิลีนเทเรฟทาเลต (PET) ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขฉบับใหม่
- กระทรวงพาณิชย์: สรุปสาระสำคัญกฎหมายว่าด้วยมาตราชั่งตวงวัด ทั้งในระดับพระราชบัญญัติและกฎหมายลำดับรอง เพื่อประกอบการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย ประจำปี พ.ศ. 2567
- US FDA: Food Types & Conditions of Use for Food Contact Substances
- Oregon State University Food Innovation Center: Shelf Life Testing
ตรวจสอบแหล่งข้อมูลเมื่อ 7 ตุลาคม 2569 เช็กลิสต์และข้อความขอราคาในบทความนี้เป็นแนวทางที่เรียบเรียงขึ้นเพื่อช่วยเตรียมข้อมูล ไม่ใช่รายการเอกสารที่กฎหมายบังคับ