rPET และพลาสติก PCR คืออะไร? คู่มือบรรจุภัณฑ์รีไซเคิลสำหรับแบรนด์ยุคใหม่
รู้จัก rPET และพลาสติก PCR (Post-Consumer Recycled) ตั้งแต่ความหมาย กระบวนการรีไซเคิลจากขวดใช้แล้วสู่บรรจุภัณฑ์ใหม่ กฎหมายไทยที่อนุญาตให้ใช้ rPET กับอาหาร และสิ่งที่แบรนด์ควรรู้ก่อนเปลี่ยนมาใช้
rPET และ พลาสติก PCR เป็นคำที่แบรนด์อาหาร เครื่องดื่ม และเครื่องสำอางพูดถึงมากขึ้นทุกปี ทั้งเพราะผู้บริโภคใส่ใจสิ่งแวดล้อมมากขึ้น และเพราะกฎระเบียบทั้งในไทยและต่างประเทศเปิดทางให้ใช้พลาสติกรีไซเคิลในบรรจุภัณฑ์อาหาร บทความนี้สรุปเรื่องที่ควรรู้ไว้ในที่เดียว
rPET คืออะไร
rPET (หรือ R-PET ย่อมาจาก Recycled PET) คือพลาสติก PET ที่ได้จากการนำขวดและบรรจุภัณฑ์ PET ที่ใช้แล้วกลับมารีไซเคิลเป็นเม็ดพลาสติกใหม่ แล้วขึ้นรูปเป็นขวด ขวดโหล หรือกระปุกอีกครั้ง โดยยังคงจุดเด่นของ PET คือ ใส น้ำหนักเบา แข็งแรง และไม่แตกง่ายเหมือนแก้ว
พลาสติก PCR คืออะไร ต่างจาก PIR อย่างไร
PCR (Post-Consumer Recycled) คือพลาสติกรีไซเคิลที่มาจากสินค้าที่ผ่านการใช้งานโดยผู้บริโภคแล้ว เช่น ขวดน้ำดื่มที่ถูกเก็บรวบรวมผ่านระบบรีไซเคิล ส่วน PIR (Post-Industrial Recycled) คือเศษพลาสติกจากกระบวนการผลิตในโรงงานที่ยังไม่เคยถึงมือผู้บริโภค
- PCR ช่วยลดขยะพลาสติกหลังการบริโภคได้โดยตรง แต่ต้องผ่านการคัดแยกและทำความสะอาดที่ซับซ้อนกว่า
- PIR มีคุณภาพสม่ำเสมอกว่า แต่ไม่ได้ช่วยลดขยะที่อยู่ในสิ่งแวดล้อม
เมื่อพูดถึง "บรรจุภัณฑ์ PCR" หรือ "ขวด PCR PET" จึงหมายถึงบรรจุภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของพลาสติกรีไซเคิลหลังการบริโภค ซึ่งมักระบุเป็นสัดส่วน เช่น 30%, 50% หรือ 100% PCR เรียกว่า Recycled Content
จากขวดใช้แล้ว สู่บรรจุภัณฑ์ใบใหม่
- ใช้แล้วและเก็บรวบรวม ขวด PET ที่ผู้บริโภคใช้แล้วถูกเก็บผ่านระบบรีไซเคิล
- คัดแยก แยกตามชนิดพลาสติกและสี แล้วนำฉลากและฝาออก
- ล้างและบด ล้างสิ่งสกปรก กาว และสิ่งตกค้าง แล้วบดเป็นเกล็ดพลาสติก (flake)
- กำจัดสิ่งปนเปื้อนและหลอมเป็นเม็ด สำหรับงานบรรจุอาหาร ต้องผ่านกระบวนการกำจัดสิ่งปนเปื้อน (decontamination) ประสิทธิภาพสูง ก่อนหลอมเป็นเม็ด rPET
- ขึ้นรูปใหม่ นำเม็ด rPET ไปผลิตเป็นขวดหรือขวดโหลใบใหม่ หมุนเวียนเป็นวงจรที่เรียกว่า Bottle-to-Bottle
rPET ใช้บรรจุอาหารได้หรือไม่
ได้ หากเป็น rPET เกรดสัมผัสอาหาร (Food Grade) ในประเทศไทย ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 435 (พ.ศ. 2565) เรื่องกำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานของภาชนะบรรจุที่ทำจากพลาสติก ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 18 มิถุนายน 2565 ได้ยกเลิกข้อห้ามเดิมและเปิดให้ใช้พลาสติก PET ที่แปรใช้ใหม่เป็นภาชนะบรรจุอาหารได้ โดยกระบวนการรีไซเคิลต้องกำจัดสิ่งปนเปื้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ และต้องมีผลการประเมินความปลอดภัย หรือใช้เม็ดพลาสติกรีไซเคิลที่ได้รับการรับรองตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ตามที่ประกาศกำหนด
ไม่ใช่พลาสติกรีไซเคิลทุกชนิดที่นำมาบรรจุอาหารได้ ควรเลือก rPET ที่ผ่านกระบวนการและการรับรองสำหรับสัมผัสอาหารเท่านั้น
ทำไมแบรนด์ยุคใหม่หันมาใช้ rPET
- ลดขยะและการใช้ทรัพยากรใหม่ บรรจุภัณฑ์ rPET คือพลาสติกที่ได้กลับมาใช้อีกครั้ง แทนการผลิตจากเม็ดพลาสติกใหม่ (Virgin PET) ทั้งหมด
- สื่อสารจุดยืนของแบรนด์ บรรจุภัณฑ์เป็นสิ่งแรกที่ลูกค้าเห็น การใช้วัสดุรีไซเคิลช่วยบอกว่าแบรนด์ใส่ใจสิ่งแวดล้อม
- รองรับกฎระเบียบและตลาดส่งออก กฎหมายบรรจุภัณฑ์ของสหภาพยุโรป (PPWR) กำหนดให้บรรจุภัณฑ์ PET ที่สัมผัสอาหารต้องมีพลาสติกรีไซเคิลหลังการบริโภคอย่างน้อย 30% ตั้งแต่ปี 2030 และ 50% ตั้งแต่ปี 2040
- สอดคล้องกับเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) และแนวทางเศรษฐกิจ BCG ที่ภาครัฐและภาคธุรกิจไทยให้ความสำคัญ
สิ่งที่ควรรู้ก่อนเปลี่ยนมาใช้ rPET
- สีและความใส rPET อาจมีโทนสีเทาหรือฟ้าอ่อนกว่า PET ใหม่เล็กน้อย ขึ้นกับสัดส่วนพลาสติกรีไซเคิล
- สัดส่วนรีไซเคิล (Recycled Content) ตกลงให้ชัดว่าใช้ PCR กี่เปอร์เซ็นต์ และเลือกให้เหมาะกับสินค้าและงบประมาณ
- ข้อความบนฉลาก หากจะระบุว่า "ผลิตจากพลาสติกรีไซเคิล" ควรมีเอกสารยืนยันจากผู้ผลิตเม็ดพลาสติกหรือผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ เช่น การรับรองตามมาตรฐาน GRS (Global Recycled Standard)
- ระยะเวลาและราคา ขึ้นกับรุ่นสินค้าและปริมาณการสั่งซื้อ ควรสอบถามก่อนวางแผนการผลิต
คำศัพท์ที่ควรรู้
- rPET / R-PET พลาสติก PET ที่ผ่านการรีไซเคิล
- PCR (Post-Consumer Recycled) พลาสติกรีไซเคิลจากสินค้าที่ผู้บริโภคใช้แล้ว
- PIR (Post-Industrial Recycled) พลาสติกรีไซเคิลจากเศษในกระบวนการผลิต
- Recycled Content สัดส่วนพลาสติกรีไซเคิลในบรรจุภัณฑ์
- Bottle-to-Bottle การรีไซเคิลขวดกลับมาเป็นขวดใหม่
- Virgin PET เม็ดพลาสติก PET ใหม่ที่ไม่ผ่านการรีไซเคิล
- Food Grade วัสดุที่ปลอดภัยสำหรับสัมผัสอาหาร
rPET กับ Crystalclear
ขวดโหลและขวดซอสในแคตตาล็อกของ Crystalclear มีตัวเลือกเป็น R-PET สังเกตได้จากป้าย "มีตัวเลือก R-PET" ในหน้าสินค้า ดูสินค้าทั้งหมด หรือสอบถามรุ่นที่ต้องการได้ที่ทีมขายของเรา